سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

170

تاريخ ايران ( فارسى )

اختراع سكه تمدن ليديان خالى از اهميت نيست ، داراى كشور پرنعمتى بودند كه معدنيات زياد داشت و گمان ميرود كه اختراع ضرب سكه كه از ترتيب اوزان و مقادير بابلى اقتباس شده از مآثر ايشان باشد و يقين است كه اين اختراع بعد از اختراع خط در آن ازمنه مهمترين پيشرفتهاى تمدن مىباشد . ليديان در بازرگانى نيز شهرت داشتند بلكه بنابقول هرودوت در تجارت خرده‌فروشى مقام اول را حائز بوده‌اند ، بازيهاى چند نيز اختراع كرده‌اند و در هرحال قوم بالياقت و باتربيتى بودند و يونانيها همواره آنانرا متجمل ميخواندند ولى ضمنا در جنگجوئى نيز مقام عالى داشتند و هنگاميكه ماديها كنار رود هاليس رسيدند آنان بذروهء قدرت خود رسيده و مسلم بود كه اين دو دولت متعدى يكوقتى باهم بايد دست‌وپنجه نرم كنند . جنگ بين ليديه و ماد علتى كه براى وقوع اين زدوخورد نقل كرده‌اند خالى از غرابت نيست ، گفته‌اند كياكسار يكدسته از سيت‌ها را بطور شكارچى نگاهداشته و بعضى اعيان‌زادگان را بايشان سپرده بودند ، روزى از شكار دست‌خالى مراجعت كردند و پادشاه ايشانرا مورد عتاب و توبيخ قرار داد ، آنها هم در مقام تلافى يكى از اعيان‌زادگانرا قطعه‌قطعه كردند ، پختند و غذاى شاه قرار داده و بنزد آليات فرار كردند ، چون كياكسار آنها را از آليات مطالبه نمود امتناع ورزيد و نزاع بلند شده ، در هرحال اين قضيه راست باشد يا دروغ دو دولت مقتدر و زورمندى كه باهم روبرو شدند نزاع و جنگ ما بين ايشان قهريست ، عدهء ماديها زيادتر اما از مركز خود دور بودند و لشكريان ايشان حريف سپاهيان سنگين اسلحهء يونانى و سواران ليدى نميشدند . جنگ كسوف سال 585 قبل از ميلاد زدوخورد مدت شش سال بدون هيچ نتيجهء قطعى جريان داشت ، چون نوبت هفتم محاربه شروع شد كسوف كلى دست داد و طالس حكيم مشهور آن كسوف را پيش‌بينى كرده بود . بارى به علت كسوف محاربه قطع شد و فريقين از تجديد آن اكراه پيدا كردند . بناى مصالحه شد و بابل در اينموقع حكميت كرد و رود هاليس سرحد